Lebollo

Lebollo ke sebaka seo ho sona ngwana a betlwang mme a rutwa kooma ya mophatong.

Lebakabaka leo Basotho ba bolotsang bana ba bona ke ho ba lokisetsa boikarabelo ba ho hola le ho ba betlela merero ya setjhaba. Ka hoo, lebollo ke moo ngwana a hlobohanang le diketso tsa bongwana teng mme a rutwa mekgwa le maitshwaro a setho seholo.

Lebollo ke sehlohlolo sa thuto le thupello ya mekgwa le meetlo ya Basotho.

Lebollo ke ketsahalo ya ho bolotsa bana, athe mophato ona ke sebaka moo ho bollwang teng.

Ka Sesotho, mophato o hlongwa nako ya dikgwedi tse tsheletseng, e leng nako eo ka yona bana ba tla betlwa ka mekgwa le meetlo ya Basotho. Mophato o hlongwa hole le motse, hara dithaba kwana ka ha makolwane a sa tlameha ho bonwa ke batho nakong eo ba ntseng ba le mophatong.

Ke ngaka feela e nang le boiphihlelo e ka thehang mophato mme ya bolotsa bana. Pele mophato o ka thehwa, sena se lokela ho tjhaellwa monwana ke morena le matona a hae. Ka mantswe a mang ke morena le matona ba ka fanang ka tumello ho ngaka ya ho theha mophato. Sena se etswa ho netefatsa hore motho ya thehang mophato o ho loketse ho etsa jwalo ho latela tsebo le bokgoni ba hae.

Ha morena le kgotla ba se ba nkile qeto ya ho dumella ngaka yo theha mophato, e ba ba shebana le morero wa hore na ke bo mang ba tlang ho ba mesuwe mophatong. Mesuwe e lokela ho ba banna ba tiileng ba tsebang ka bophelo. Karolo e bapalwang ke mesuwe mophatong e bohlokwa haholo hobane ke bona ditshiya tsa mophato ka ha ke bona ba netefatsang hore tsohle di tsamaya ka nepo.

Lentswe lena mosuwe le tswa ho motso suwa. Ka mantswe a mang mesuwe e suwa bana, e leng ho bolelang ho ba beka ka thuto le boiphihlelo.

Basotho hangata ba bolotsa bana ba bashemane feela, empa ho teng diboko tsa Basotho tse bolotsang bana ba basetsana. Ka hoo, tsela eo lebollo le laolwang ka yona ke ena bakeng sa mekgahlelo ena e mmedi:

  • Banna
  • Ka Sesotho ngwana o ya rerwa pele a bolotswa. Ho rera ngwana ho bolela hore batswadi ba nka qeto eo e sa le nako mme ba etsa ditlhopiso tsohle tse hlokahalang hore ngwana a ka bolotswa. Empa ngwana o na le tokelo ya ho titmela mophatong ntle le tsebo ya batswadi.

    Ha sena se ka etsahala, batswadi ba lokela ho tsibiswa pele mosebetsi o ka qalwa mophatong, mme ba lokela ho fana ka tumello ya bona ya hore ngwana a ka bolotswa.

    Ntho ya pele eo ngwana moshemane ba habo ba lokelang ho mo romella yona mophatong ke mokgahla. Mokgahla ke kobo ya letlalo la phoofolo. Mehleng ena ya kajeno mokgahla o se o etsuwa ka mokotla. Ho sebedisa mmethe ho etsa kobo ena.

    Polotso ya bana e etsahala ka mekgahlelo ho tloha ba fihlile mophatong, ho fihlela ba etswa. Mokgahlelo wa pele ke wa ho kenya bashemane lenakeng. Ona ke mosebetsi wa ngaka, moo bohle ba sebetswang ho ba tlosa boshemaneng.

    Ha bashemane ba qalella ho matlafala, e ba mokgahlelo wa bobedi o wa qala, moo teng ba qalellang ho rutwa ka mekgwa le meetlo ya Basotho. Mosebetsi ona o etellwa pele ke banna baholo ba motse, ba tla nneng ba etele bashemane bakeng sa dithuto tsena.

    Ha tsena tsohle di etsahala, bashemane ba tla qalella ho rutwa dipina tsa mangae. Ha nako e entse e tsamaya, ba tla boela hape ba rutwe le dithoko le dithotokiso. Dithoko tsena di tsepama ho diboko haholo.

    Ha dithuto tsohle di se di phethilwe, e ba mophato o wa tjheswa mme bohle ba kgutlela motseng. Letsatsing leo ba fihlang ka lona ho tshwarwa mokete wa makolwane, moo ba binang mangae mme ba etsa dithoko. Mokete ona o ka nka nako e ka etsa beke nako tse ding.

    Mokete ona o tshwarelwa sebakeng se itseng motseng kapa makolwane a tla tsamaya malapa a bo lekolwane ka leng, tsena tsohle ka pina le thoko.

    Ha ba qetile, e ba makolwane a lokela ho ya hlapa letsoku ka meso.

  • Basadi
  • Diboko tse ding tsa Basotho di bolotsa basadi, mme basadi ba mophatong ba bitswa ditswejane.

    Jwalo ka bashemane, ditswejane di rutwa mekgwa ya setjhaba le hore na mosadi o lokela ho itshwara jwang setjhabeng.

 

   Nalane ya Mosotho

tsebo ke lefa le sa boleng.